لە چەند مانگی رابردوودا و تاوەکو ئێستاش، رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەیەکێک لە هەستیارترین قۆناغەکانی مێژووی نوێی خۆیدایە، دوای ئەوەی نێوانی ئێران، ئەمەریکا و هاوپەیمانەکانیان توندتر بوو، هێرشی مووشەکی نوێی ئێران بۆ سەر بنکە سەربازییەکانی ئەمەریکا لە ئۆردن، جارێکی دیکە ترسی گەڕانەوە بۆ جەنگێکی فراوانی ناوچەیی بەرزکردەوە، هەرچەندە بە پێی راگەیاندنی سێنتکۆم، زۆربەی مووشەکەکان پێش گەیشتنیان بە ئامانجەکان تەقێنراونەتەوە، بەڵام خودی ئەو هێرشە نیشانەی ئەوەیە کە پێوانەی ململانێکە گۆڕاوە و ناوچەکە بەرەو قۆناغی هێرش و وەڵامدانەوەی راستەوخۆ دەڕوات.

بەدوای ئەم هێرشەدا، هێزەکانی ئەمەریکا و عەرەبستانی سعودیە هێرشی هاوبەشیان بۆسەر گرووپە چەکدارە هاوپەیمانەکانی ئێران لە عێراق ئەنجامدا، واشنتۆن دەڵێت: ئەو هێرشانە وەڵامێکی سنووردارن بۆ هەوڵی هێرشکردنە سەر هێزەکانی ئەمەریکا و دامەزراوە وزەییەکانی سعودیە، بەڵام تاران ئەمجۆرە کردارە بە بەردەوامبوونی فشار و پێشێلکردنی هاوسەنگی ناوچەیی دەزانێت، ئەمە وایکردووە عێراق، کە ساڵانێکە هەوڵدەدات لەناو ململانێکانی واشنتۆن و تاراندا هاوسەنگی بپارێزێت، دووبارە ببێتە گۆڕەپانی سەرەکیی ململانێکە.

ئوردن؛ هێڵی بەرگری ململانێ

لە ساڵانی رابردوودا، ئوردن هەمیشە هەوڵیداوە خۆی لە ئاڵۆزییە ناوچەییەکان بەدوور بگرێت، بەڵام ئێستا بەهۆی بوونی بنکە سەربازییەکانی ئەمەریکا لە خاکی وڵاتەکەی، بووەتە یەکێک لە گرنگترین خاڵەکانی ململانێ، تەقاندنەوەی مووشەکەکانی ئێران هەر لە ئاسمان و لەلایەن ئوردنەوە، لەڕووی سەربازییەوە سەرکەوتنە بۆ ئوردن، بەڵام لەڕووی سیاسییەوە نیشانەی ئەوەیە وڵاتەکە دەیەوێت رۆڵێکی گەورەتر لە پاراستنی بەرژەوەندییەکانی هاوپەیمانەکانی خۆی بگێڕێت.

ستراتیژیی گۆڕاوی ئێران

شیکەرەوەکان پێیان وایە هێرشی مووشەکی ئەم دواییە جیاوازە لە هەنگاوەکانی پێشووی ئێران، ئێستا تەنیا وەڵامی هێرشەکان ناداتەوە، بەڵکو لایەنێکە دەتوانێت دەستپێشخەريى بکات، ئەم گۆڕانکارییە بە مەبەستی تاقیکردنەوەی ئیرادەی ئەمەریکا و هاوپەیمانەکانی هه‌روه‌ها زیادکردنی فشار لەسەر گفتوگۆ سیاسیەکان دەبینرێت؛ لە هەمان کاتدا، تاران بەردەوامە لە پشتیوانی لە تۆڕی هاوپەیمانە ناوچەییەکانی، مەترسیییەکە ئاوها باسدەکرێت تاران هەرکاتێک بیەوێت، دەتوانێت گۆڕەپانی ململانێکە فراوانتر بکات.

ئەمەریکا؛ ئاگادارکردنەوە، نەک جەنگی فراوان

بەڵام لە واشنتۆن، ستراتیژەکە بریتییە لە ناردنی پەیامی ئاگادارکردنەوە، هەرچەندە هێرش و  وەڵامدانەوەکان بەردەوامن، بەڵام راگەیاندنە فەرمییەکانی وڵاتەکە هەوڵدەدەن ئەوە پیشان بدەن کە ئامانج فراوانکردنی جەنگەکە نییە، بەڵکو تەنیا پاراستنی هێزەکان و بەرژەوەندییە ستراتیژییەکانە، بەڵام زۆرێک لە سیاسەتمەدار و شیکەرەوە سەربازییەکان، هۆشداریدەدەن کە هەر هەڵەیەکی هەڵسەنگاندن یان هێرشێکی بە هەڵە، دەتوانێت ئەم ستراتیژە بگۆڕێت بۆ جەنگێکی راستەوخۆ.

کاریگەريى لەسەر ئابووری جیهان

یەکەم قوربانیی کاریگەریی ئەم ئاڵۆزییانە، بازاڕی وزە بوو، هەر دوای بڵاوبوونەوەی هەواڵی هێرشی مووشەکی، نرخی نەوت بەرزتربوەوە، چونکە بازاڕ ترسی ئەوەی هەبوو جوڵەی کەشتییە نەوتهەڵگرەکان لە تەنگەی هورمز بەتیاچوون و هێرش چیرۆکەکە کۆتایی بێت، نزیکەی یەک لە پێنجی بازرگانیی نەوتی جیهان لەڕێگای گەرووی هورمزەوە تێدەپەڕێت، بۆیە هەر ئاڵۆزییەک لەو ناوچەیە کاریگەری راستەوخۆی لەسەر نرخی وزە، گواستنەوە و تەنانەت ئابوری جیهان درووست دەکات.

عێراق و وڵاتانی کەنداو لە ناو فشاری دوولایەن

عێراق، کوەیت، بەحرەین و هەندێک لە وڵاتانی کەنداو، ئێستا لە ناو فشارێکی دوولایەندان، لایەک، پێویستییان بە هاوپەیمانی لەگەڵ ئەمەریکا هەیە؛ لایەکی دیکەش، نایانەوێت ببنە مەیدانی شەڕی نێوان واشنتۆن و تاران، ئەمە وایکردووە زۆر لە حکومەتەکان هەوڵبدەن بە دیپلۆماسی و هاوکاری ناوچەیی رێگريى لە فراوانبوونی ململانێکە بکەن.

ئایندەی ململانێ

ئەگەرچی هەندێک هەوڵی ناوبژیوانی هەیە، بەڵام تاوەکو ئێستا نیشانەیەکی بەهێز بۆ گەڕانەوە بۆ گفتوگۆی فراوان دیار نییە، لە کاتێکدا ئێران هێشتا هەوڵدەدات توانای هێزی خۆی پیشان بدات، ئەمەریکا و هاوپەیمانەکانی بەردەوامن لە زیادکردنی ئامادەباشی سەربازيى زۆربەی دامەزراوە توێژینەوەییە ستراتیژییەکان، وەک CSIS و ISW، پێیان وایە ناوچەکە لە "قۆناغی جەنگی سنووردار"دایە؛ قۆناغێک کە هەر هەڵەیەکی تاکتیکی دەتوانێت ببێتە هۆی گواستنەوە بۆ جەنگێکی ناوچەیی فراوانتر.

هەرێمی کوردستان و راگرتنی هاوسەنگی

لەناو ئەم هەموو کێشمەکێش و ملمـلانێ ناوچەییانەدا، هەرێمی کوردستان پێویستە ستراتیژییەکی هاوسەنگ و درێژخایەنی هەبێت کە لەسەر بنەمای پاراستنی بەرژەوەندییە نیشتمانییەکانی دامەزرابێت، نەک چوونە ناو هاوکێشەی زلهێزەکان، لەڕووی جوگرافی و سیاسییەوە، هەرێمی کوردستان لە شوێنێکی هەستیاردایە و هاوسنووری کۆماری ئیسلامیی ئێرانە، لە هەمانکاتدا پەیوەندیی ئاسایشی و ئابوورییەکی بەهێزی لەگەڵ ئەمەریکا، ئەورووپا، وڵاتانی کەنداو و تورکیا هەیە. 

هەربۆیە، هەر هەنگاوێکی سیاسی یان سەربازيى کە لە دەرەوەی بنەماکانی بێلایەنی و هاوسەنگی بێت، دەتوانێت هەرێمی کوردستان بکاتە مەیدانی ململانێی نێوان هێزە هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییەکان، لەبەر ئەوە، باشترین رێگا ئەوەیە کە هەرێمی کوردستان پەیوەندییەکانی لەگەڵ هەموو لایەنەکان بپارێزێت، هەوڵ بدات خاکی خۆی لە هەر جۆرە بەکارهێنانێکی سەربازی دەرەکی بەدوور بگرێت، ئاسایش و پاراستنی سنوورەکانی بەهێز بکات و لە هەمانکاتدا دیپلۆماسی و گفتوگۆ و هاوکاری ئابوری لەگەڵ دراوسێکان و هاوپەیمانەکانی بەردەوام بپارێزێت، لە قۆناغێکدا کە زۆربەی لایەنەکان بە زمانی هێز قسە دەکەن، هەرێمی کوردستان دەتوانێت بە زمانی هاوسەنگی، ئارامی و دیپلۆماسی؛ بەرژەوەندییە ستراتیژییەکانی خۆی بپارێزێت و لە گۆڕانی دۆخی ناوچەکەشدا وەک لایەنێکی جێگیر بمێنێتەوە.